Bojxona deklaratsiyasi
BYuD tayyorlash va topshirish, TIF TN kodini tanlash, ko'rikda hamrohlik.
Batafsil →«BOJXONA RASMIYLASHTIRUV BROK» MChJ import va eksportchilar, logistika kompaniyalari uchun deklaratsiyalash, sertifikatlashtirish va to'lovlarni hisoblashni olib boradi — deklaratsiya topshirishdan yukni chiqarishgacha.
Har bir yo'nalishni alohida mutaxassis olib boradi — nazorat punktidagi alohida yo'lak kabi: navbat kamroq, hujjatlardagi xatolar kamroq.
BYuD tayyorlash va topshirish, TIF TN kodini tanlash, ko'rikda hamrohlik.
Batafsil →«Yagona darcha» orqali muvofiqlik sertifikatlari, sanitariya va fitosanitariya hujjatlari.
Batafsil →Yuk jo'natilishidan oldin bojxona qiymati, boj, QQS va aksizlarni oldindan hisoblash.
Batafsil →TIF TN kodi va tarif imtiyozlarini aniqlash, tasniflash bo'yicha dastlabki qarorlar.
Rasmiylashtirish davomida vaqtincha saqlash omborida saqlash va qayta yuklash.
Tashqi savdo bitimidan oldin shartnomalar, valyuta nazorati va xatarlarni tahlil qilish.
Siz hujjatlarni yuborasiz — biz yukni barcha bosqichlardan o'tkazamiz va holati haqida xabardor qilib turamiz.
Shartnoma, invoys, qadoqlash varaqasi va transport hujjatlarini Telegram yoki e-mail orqali yuborasiz.
Hujjatlarni tekshiramiz, TIF TN kodini tanlaymiz va boj, QQS hamda yig'imlarni oldindan hisoblaymiz.
BYuDni rasmiylashtiramiz, yetishmayotgan ruxsatnomalarni olamiz va ko'rikda yukka hamrohlik qilamiz.
Yuk chiqarildi — siz deklaratsiya va hujjatlarning to'liq to'plamini olasiz.
Boj, QQS va yig'imlarni oldindan hisoblaymiz — ularni chegarada kutilmagan holatlarsiz narxga kiritasiz.
Deklaratsiya, sertifikatlash va hisob-kitoblarni turli xodimlar navbat bilan emas, parallel olib boradi.
Yuk holati haqida xabar beramiz va barcha hujjatlar nusxalarini topshiramiz: deklaratsiya, sertifikatlar, hisob-kitoblar.
Yagona darcha, Web Customs va yuk operatsiyalari — havolalar bir sahifada.
Kechikishlar, jarimalar va ortiqcha to'lovlar deyarli har doim jo'natishdan oldingi hujjatlardagi xatolardan boshlanadi. Bu yerda — nimani tayyorlash kerak, rasmiylashtirish qanday o'tadi va ko'pincha qayerda xato qilinadi.
Hujjatlarni brokerga tovar jo'natilishidan oldin yuboring. Invoysdagi xatoni yetkazib beruvchida tuzatish oson, yuk vaqtincha saqlash omborida bo'lganda esa bunga kunlar va saqlash uchun pul ketadi.
Har qanday tijorat partiyasi uchun dastlabki oltita hujjat kerak. Qolganlari tovar va kelib chiqish mamlakatiga qarab talab qilinadi.
E-Contract tizimi orqali rasmiylashtiriladi. Yetkazib berish shartlari (Incoterms), valyuta va rekvizitlar invoys bilan mos kelishi kerak.
Tovar nomi tushunarli tilda, miqdori, birlik narxi, umumiy summa, yetkazib berish shartlari, imzo va muhr.
Har bir pozitsiya bo'yicha joylar soni, netto va brutto og'irligi. Invoys va transport hujjati bilan mos kelishi kerak.
Qabul qiluvchi, og'irlik va joylar soni — invoys va qadoqlash varaqasidagidek.
Undagi qiymat, og'irlik va fraxt invoysingiz bilan solishtiriladi. Tafovut bojxona qiymatini tuzatishga asos bo'ladi.
To'lov summasi va oluvchisi invoysga mos bo'lishi kerak.
Usiz imtiyoz o'rniga oshirilgan stavka qo'llanishi mumkin («To'lovlar»ga qarang).
Usiz tovar chiqarilmaydi.
Olish muddati bojxona rasmiylashtiruvi muddatiga kirmaydi.
Olib kirishdan oldin olinishi kerak.
Rasmiylashtirishdan so'ng bajarilgan ishlar dalolatnomasi imzolanadi.
Bojxona qiymati deklaratsiyasi (BQD) va BYuDning o'zini broker tuzadi. Sizdan dastlabki hujjatlar kerak — sifatli skanlar, barcha sahifalar to'liq.
To'liq hujjatlar to'plami bilan rasmiylashtirishning o'zi bir necha soatdan 1–2 ish kunigacha davom etadi. Eng ko'p vaqt yuk kelgunga qadar tayyorgarlikka ketadi.
Yetkazib beruvchi bilan shartnoma tuzing va uni E-Contract tizimida rasmiylashtiring. Kompaniyada amaldagi ERI (E-imzo) bo'lishi kerak.
Brokerga invoys va qadoqlash varaqasi qoralamalarini, tovar fotosurati va tavsifini yuboring. Broker TIF TN kodini aniqlaydi, qanday sertifikatlar kerakligini aytadi va to'lovlarni hisoblaydi.
Agar tovar litsenziya, ruxsatnoma yoki sertifikat talab qilsa, ularni darhol rasmiylashtirishni boshlang: bu bojxonaning o'zidan ko'proq vaqt oladi.
Jo'natilgandan so'ng darhol eksport deklaratsiyasi va transport hujjatining skanini so'rang.
BYuDni yuk kelguncha topshirish mumkin. Agar tovar 30 kun ichida taqdim etilmasa, deklaratsiya topshirilmagan hisoblanadi.
Yuk belgilangan bojxonaga taqdim etiladi va vaqtincha saqlash omboriga joylashtiriladi. Shu paytdan muddatlar boshlanadi («Muddatlar»ga qarang).
Broker elektron deklaratsiya va bojxona qiymati deklaratsiyasini barcha hujjatlar skanlari bilan topshiradi.
Boj, QQS, aksiz (agar bo'lsa) va rasmiylashtirish yig'imi chiqarishdan oldin to'langan yoki ta'minlangan bo'lishi kerak.
Inspektor BYuDni tekshiradi. Xatarlarni boshqarish tizimi ko'rik tayinlashi, qo'shimcha hujjatlar so'rashi yoki bojxona qiymatini tuzatishi mumkin.
Erkin muomalaga chiqarilgandan so'ng (IM 40 rejimi) tovarni ombordan olib ketish mumkin. Rasmiylashtirilgan BYuDni buxgalteriya uchun saqlab qo'ying.
BYuD holatini Bojxona qo'mitasi saytining «Elektron deklaratsiya» bo'limida uning identifikatsiya raqami bo'yicha tekshirish mumkin.
Importda to'rt turdagi to'lov to'lanadi: bojxona boji, QQS, aksiz (faqat aksiz to'lanadigan tovarlar uchun) va bojxona yig'imlari. Ularning barchasi bojxona qiymatidan hisoblanadi.
O'z yukingiz bo'yicha to'lovlarni bojxona to'lovlari kalkulyatorida hisoblashingiz mumkin.
Bu invoys bo'yicha tovar narxi va agar narxga kiritilmagan bo'lsa, O'zbekiston chegarasigacha bo'lgan xarajatlar. Shuning uchun u deyarli har doim invoys summasidan yuqori.
Tashuvchidan fraxtni chegaragacha va O'zbekiston bo'ylab qismlarga ajratishni so'rang — aks holda butun fraxt bojxona qiymatiga kiradi.
Asosiy usul — bitim qiymati bo'yicha. Agar bojxona narxga shubha qilsa, boshqa usullarga (bir xil va o'xshash tovarlar bo'yicha va boshq.) o'tadi va odatda qiymatni oshiradi.
Stavka TIF TN kodiga (odatda 0 dan 30% gacha) va kelib chiqish mamlakatiga bog'liq:
| Bazaviy boj stavkasi | Qo'shimcha boj |
|---|---|
| 10% gacha (shu jumladan) | +5% |
| 10% dan 20% gacha | +10% |
| 20% dan 30% gacha | +15% |
| 30% va undan yuqori | +20% |
Importda QQS — 12%. U invoysdan emas, bojxona qiymati, boj va aksiz yig'indisidan hisoblanadi:
Aksiz faqat aksiz to'lanadigan tovarlar uchun to'lanadi: tamaki, alkogol, neft mahsulotlari, shirin ichimliklar, polietilenning ayrim turlari va boshq.
Yig'im miqdori qat'iy belgilangan va partiyaning bojxona qiymatiga bog'liq. U BHMda ko'rsatilgan (bazaviy hisoblash miqdori, uning so'mdagi miqdori vaqti-vaqti bilan qayta ko'rib chiqiladi).
| Partiyaning bojxona qiymati | Yig'im |
|---|---|
| $10 000 gacha | 1 BHM |
| $10 000 – 20 000 | 1,5 BHM |
| $20 000 – 40 000 | 2,5 BHM |
| $40 000 – 60 000 | 4 BHM |
| $60 000 – 100 000 | 7 BHM |
| $100 000 – 200 000 | 10 BHM |
| $200 000 – 500 000 | 15 BHM |
| $500 000 – 1 mln | 20 BHM |
| $1 mln dan ortiq | 25 BHM |
Dastlabki deklaratsiyalashda yig'im 20% ga past. Bojxona ish vaqtidan tashqari rasmiylashtirish uchun qo'shimcha yig'im olinadi.
Xitoydan tovar, FOB shartida invoys $20 000, O'zbekiston chegarasigacha fraxt $3 000, boj stavkasi 10%, tovar aksizsiz.
| Modda | Hisob | Summa |
|---|---|---|
| Bojxona qiymati | 20 000 + 3 000 | $23 000 |
| Boj | 23 000 × 10% | $2 300 |
| QQS | (23 000 + 2 300) × 12% | $3 036 |
| Rasmiylashtirish yig'imi | qiymat $20–40 ming | 2,5 BHM |
| Jami to'lov | $5 336 + 2,5 BHM |
Agar tovarning kelib chiqishi tasdiqlanmaganida, bojga yana 5% — $1 150 qo'shilar, QQS esa $138 ga oshar edi. To'lovlar BYuD qabul qilingan sanadagi MB kursi bo'yicha so'mda to'lanadi.
Asosiy qoida: BYuD yuk belgilangan bojxonaga taqdim etilgan paytdan boshlab 15 kalendar kunidan kechiktirmay topshirilishi kerak.
| Nima | Muddat | BK m. |
|---|---|---|
| Import BYuDni topshirish | tovar taqdim etilgandan keyin 15 kalendar kunidan kechiktirmay; oxirgi kun dam olish kuni bo'lsa — keyingi ish kuni | 261 |
| BYuDni bojxona tomonidan tekshirish | deklaratsiya va barcha hujjatlar qabul qilingandan keyin 1 ish kuni; ko'rik va boshqa davlat organlari tekshiruvlari bu muddatga kirmaydi | 248 |
| Vaqtincha saqlash | 60 kalendar kunidan ko'p emas | 85 |
| Tez buziladigan tovarlarni vaqtincha saqlash | 10 kalendar kunidan ko'p emas | 85 |
| Dastlabki BYuD | tovar u qabul qilingandan keyin 30 kun ichida taqdim etilishi kerak, aks holda u topshirilmagan hisoblanadi | 262 |
| To'liq bo'lmagan BYuD | to'liq deklaratsiya 60 kundan kechiktirmay topshirilishi kerak | 269 |
| BYuD topshirilgunga qadar chiqarish | deklaratsiya chiqarilgandan keyin 15 kundan kechiktirmay topshirilishi kerak | 272 |
| Rasmiylashtirilgan BYuDni tuzatish yoki qayta ko'rib chiqish | qabul qilingandan keyin 3 yil ichida | 266 |
Amalda to'liq hujjatlar to'plami bilan va ko'riksiz tovar topshirilgan kuni yoki keyingi ish kuni chiqariladi. Ko'rik, ekspertiza yoki bojxona qiymatini tuzatish yana bir kundan bir necha kungacha qo'shadi. Vaqtincha saqlash omborida saqlash har bir kun uchun pullik, shuning uchun hujjatlar bilan har bir kunlik kechikish pulga tushadi.
Bojxonadagi deyarli barcha kechikishlar hujjatlar orasidagi tafovutlar tufayli. Inspektor shartnoma, invoys, qadoqlash varaqasi, transport hujjati va eksport deklaratsiyasini o'zaro solishtiradi.
Oqibati: ko'rik, tushuntirish so'rash, omborda turib qolish
Qanday qochish mumkin: jo'natishdan oldin barcha hujjatlarni solishtirish uchun brokerga yuborish
Oqibati: bojxona qiymatini tuzatish, qo'shimcha to'lov, jarima, kompaniyaning keyingi tekshiruvlari
Qanday qochish mumkin: haqiqiy narxni ko'rsatish. Bojxona uni eksport deklaratsiyasi va o'xshash tovarlar narxlari bilan solishtiradi
Oqibati: TIF TN kodini aniq aniqlab bo'lmaydi, ko'rik yoki ekspertiza
Qanday qochish mumkin: yetkazib beruvchidan har bir pozitsiya bo'yicha nomi, materiali, vazifasi, modeli va markasini so'rash
Oqibati: boshqa boj stavkasi, chiqarilgandan keyin ham qo'shimcha to'lov va jarima (tekshiruv 3 yil ichida mumkin)
Qanday qochish mumkin: kodni oldindan broker bilan birga, fotosurat va texnik xususiyatlar bo'yicha aniqlash
Oqibati: imtiyozni yo'qotish; 28.02.2026 dan kelib chiqishi tasdiqlanmagan tovarlar uchun qo'shimcha boj +5–20%
Qanday qochish mumkin: sertifikatni jo'natishdan oldin buyurtma qilish; invoys raqami, qabul qiluvchi va tovar nomini solishtirish
Oqibati: butun fraxt bojxona qiymatiga kiradi, to'lovlar yuqori
Qanday qochish mumkin: tashuvchidan fraxt taqsimoti ko'rsatilgan hisob yoki ma'lumotnoma so'rash
Oqibati: tovar omborda haftalab turadi, saqlash uchun to'lov; vaqtincha saqlash muddati tugaydi
Qanday qochish mumkin: tovarni buyurtma qilishdan oldin brokerdan sertifikat kerakligini bilib olish
Oqibati: hujjat qabul qilinmaydi, yetkazib beruvchidan tuzatilgan asl nusxa kerak
Qanday qochish mumkin: yetkazib beruvchiga kompaniyaning aniq rekvizitlari va shartnoma raqamini bitta faylda berish
Oqibati: musodara yoki to'lovlarni qo'shimcha hisoblash va jarima
Qanday qochish mumkin: sotish uchun tovarni har doim shartnoma bo'yicha kompaniya nomiga olib kirish
Oqibati: xatolar ularni tuzatish uzoq va qimmat bo'lganda topiladi
Qanday qochish mumkin: hujjatlarni jo'natilgandan so'ng darhol, yaxshisi undan oldin yuborish
Yetkazib beruvchi tovarni jo'natishidan oldin ro'yxatni ko'rib chiqing. Belgilar brauzeringizda saqlanadi.
Manbalar: O'zbekiston Respublikasi Bojxona kodeksi (Lex.uz) — 85, 248, 261–272, 289–305, 300¹-moddalar; Spot.uz, Gazeta.uz, Buxgalter.uz. Ma'lumotlar 2026-yil noyabr holatiga dolzarb. Stavkalar va qoidalar o'zgarishi mumkin — har bir yetkazib berishdan oldin brokerdan aniqlang. Muayyan tovar bo'yicha stavkalar uning TIF TN kodi va kelib chiqish mamlakatiga bog'liq.
Yuk holati, shaxsiy hisob balansi va hujjatlar haqiqiyligini rasmiy portallarda tekshiring — havolalar bir joyda.
Bojxona nazorati ostidagi yuk operatsiyalarini kuzatish — yuklash, qayta yuklash, saqlash.
Portalni ochish → №2 Shaxsiy kabinetTIF ishtirokchisining shaxsiy hisob balansi va deklaratsiyalar holati onlayn.
Kabinetga kirish → №3 Ruxsatnomalar va sertifikatlarSertifikatlar va ruxsat hujjatlarining haqiqiyligini tekshirish, ularni olish uchun ariza berish.
Hujjatni tekshirish →Javob topmadingizmi — bizga yozing, vaziyatingizni ko'rib chiqamiz.
Barcha savol va javoblar →Ariza qoldiring — menejer ish vaqtida qo'ng'iroq qilib, tafsilotlarni aniqlashtiradi.