Asosiy hujjatlar to'plami
| Hujjat | Kim tayyorlaydi | Nimani tekshirish kerak |
|---|---|---|
| Tashqi savdo kontrakti | Xaridor va sotuvchi | Tomonlar, predmet, narx, yetkazib berish shartlari (Inkoterms), to'lov tartibi. Kontrakt YeEISVO (tashqi savdo operatsiyalari yagona elektron axborot tizimi)da hisobga qo'yilgan bo'lishi kerak. |
| Invoys (hisob-faktura) | Sotuvchi | Raqami va sanasi, kontraktga havola, har bir tovarning nomi, miqdori va narxi, yetkazib berish shartlari, umumiy summa. |
| Qadoqlash varaqasi | Sotuvchi | Har bir pozitsiya bo'yicha joylar soni, netto va brutto og'irlik — invoys va transport hujjati bilan mos kelishi kerak. |
| Transport hujjati | Tashuvchi | Avtotashish uchun CMR, temir yo'l uchun SMGS yuk xati, aviayuk xati (AWB) yoki konosament (B/L). Oluvchi, og'irlik, joylar soni. |
| Jo'natuvchi davlatning eksport deklaratsiyasi | Sotuvchi yoki uning brokeri | Tovar qiymati, og'irligi va tavsifi invoysdan farq qilmasligi kerak. Ayniqsa Xitoydan keladigan yuklar uchun muhim. |
| Tashish hisobi | Tashuvchi yoki ekspeditor | O'zbekiston chegarasigacha yetkazib berish narxi O'zbekiston bo'ylab yetkazib berishdan alohida ko'rsatilgan. |
| Kelib chiqish sertifikati | Ishlab chiqaruvchi davlatning savdo palatasi | Bazaviy boj stavkasi uchun kerak. MDH davlatlari uchun — bojdan ozod qiladigan ST-1 shakli. |
Kontraktni YeEISVOda hisobga qo'yish
Tashqi savdo kontrakti tashqi savdo operatsiyalarining yagona elektron axborot tizimiga (YeEISVO) kiritiladi. Busiz bank orqali to'lov qilish va deklaratsiyani rasmiylashtirish imkoni bo'lmaydi. Tizimdagi kontrakt va spetsifikatsiyalar ma'lumotlari yetkazib berish hujjatlariga mos kelishini tekshiring: nomlar, miqdor, narx, summa.
Ruxsat beruvchi hujjatlar
Ayrim tovarlar uchun asosiy to'plamdan tashqari xavfsizlik va talablarga muvofiqlikni tasdiqlovchi hujjatlar kerak:
- Muvofiqlik sertifikati — majburiy sertifikatlanadigan tovarlar uchun: ko'plab elektr tovarlar, bolalar tovarlari, oziq-ovqat, kosmetika, qurilish materiallari, shinalar. Batafsil — tovarlarni sertifikatlash sahifasida.
- Veterinariya sertifikati — hayvon mahsulotlari va yemlar uchun.
- Fitosanitariya sertifikati — o'simliklar, mevalar, sabzavotlar, don, urug'lar uchun.
- Litsenziya va ruxsatnomalar — dori vositalari va tibbiy buyumlar, kimyoviy moddalar, qurol, shifrlash vositalari va olib kirishning alohida tartibi bo'lgan boshqa tovarlar uchun.
- Raqamli markirovka — «Asl belgisi» markirovkasi talab qilinadigan tovarlar uchun: kodlar olib kirishdan oldin buyurtma qilinadi.
Qiymatni tasdiqlash uchun hujjatlar
Bojxona narxga shubha qilsa, qo'shimcha hujjatlarni so'rashi mumkin. Ularni oldindan tayyorlagan ma'qul:
- to'lov hujjatlari — SWIFT, bank ko'chirmasi;
- ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining prays-varaqasi;
- yetkazib beruvchi bilan narx va chegirmalar haqidagi yozishmalar;
- jo'natuvchi davlatning eksport deklaratsiyasi;
- tashish va sug'urta alohida to'langan bo'lsa, ularning shartnomalari.
Hujjatlardagi odatiy xatolar
- Turli og'irlik. Qadoqlash varaqasi, CMR va eksport deklaratsiyasidagi og'irlik farq qiladi. Hatto kichik farq ham ko'rik uchun sabab.
- Umumiy nomlar. Aniq nom, model va maqsad o'rniga «ehtiyot qismlar», «xalq iste'mol tovarlari», «uskunalar». Bunday tavsif bo'yicha TIF TN kodini aniqlab bo'lmaydi.
- Fraxt bitta summada. Toshkentgacha yetkazib berish bitta summada ko'rsatilsa, bojxona qiymatiga faqat chegaragacha bo'lgan qism emas, butun fraxt kiradi.
- Kelib chiqish sertifikatidagi xatolar. Sertifikatdagi invoys raqami, miqdor yoki nom hujjatlarga mos kelmaydi — va imtiyoz rad etiladi.
- Hujjatlar boshqa oluvchiga. CMR yoki konosamentdagi oluvchi kontrakt bo'yicha xaridorga mos kelishi kerak.
Rasmiylashtirishni qanday tezlashtirish mumkin
Hujjatlarni bizga jo'natishdan oldin yuboring: ularni tekshiramiz, farqlarni ko'rsatamiz va to'lovlarni hisoblaymiz. Tez buziladigan va shoshilinch yuklar uchun tovar kelishidan oldin dastlabki deklaratsiya topshiramiz — bu chiqarishni tezlashtiradi, dastlabki deklaratsiyalashda rasmiylashtirish yig'imi esa 20% kamroq.